Toen ik niet getrouwd was was ik Mejuffrouw. Als er dan bijv. een brief kwam van de gemeente, mijn werkgever, was die gericht aan Mej. B. van de Griend.
Mondeling werd ik aangesproken of voorgesteld als Juffrouw van de Griend.
Dat laatste was dus niet omdat ik juf was, nee, alle ongetrouwde vrouwen waren juffrouw.
En als je dan getrouwd was werd het Mevrouw, maar dan met de naam van je echtgenoot er achter.
Dat is nu helemaal niet meer zo.
Zelf gebruik ik bovendien de naam van mijn man niet. En in de laatste vijftig jaar is dat (me)juffrouw bijna totaal verdwenen.
Ik moest er alleen nog even aan denken toen ik in Leeuwarden was en toevallig langs het Historisch Centrum liep. Daar bleek een tentoonstelling te zijn getiteld: Mejuffrouw Matthijssen
Ik lees of hoor altijd graag iets over die sterke vrouwen van vroeger, dus ik ging even kijken.
Nou, Mejuffrouw Matthijssen was er eentje hoor.
Gerharda Henriëtte Matthijssen was fotografe en dat was, in haar tijd (1830-1907), echt wel bijzonder.
Ze had een eigen atelier, 'Atelier de Photographie voor Dames', maar in haar klantenkring fotografeerde ze ook mannen. En groepen en kinderen. Dat waren wel vaak mensen uit de Leeuwarder en Friese elite.
Bijzonder hoor want dat fotograferen ging natuurlijk niet zoals tegenwoordig. Gerharda moest niet alleen kennis hebben van de camera, maar ook weten hoe er ontwikkeld moest worden en zo.
Ze deed dingen die de meeste vrouwen toen niet deden.
Zo klom ze op de kerktoren, met haar camera, om van bovenaf foto's van Leeuwarden te maken
Ze is zelfs een tijdje in London geweest om les te krijgen van een vrij beroemde Franse fotograaf.
Gerharda schilderde trouwens ook, gaf tekenles aan vrouwen uit de hogere klasse én had een eigen kunstgalerie, waar werk te zien was van bekende kunstenaars als Mesdag en Bisschop.
Nóg een wapenfeit. Ze organiseerde in 1878 een belangrijke expo: Tentoonstelling van voorwerpen van Nijverheid en Kunst uitsluitend door Vrouwen Vervaardigd'.
Ze was niet zo zeer een activiste, maar deed dingen die je toch wel feministisch zou kunnen noemen. Hoe dan ook, Gerharda Henriëtte Matthijssen was haar tijd ver vooruit.
Wat lijken die lockdowns al weer lang geleden hè. In die periode kon er heel veel niet. Een van die dingen was dat er geen georganiseerde gidswandelingen konden plaatsvinden.
In Leeuwarden is er toen een route uitgezet langs dertig (30) verschillende elektriciteitskastjes. Ze noemden het een DIY, do it yourself.
En dat is precies wat wij kortgeleden deden.
We volgden die route, niet helemaal, maar toch wel een groot deel.
Er zijn wel wat kastjes die aan het vervallen zijn, afgebladderde verf enzo en dit kastje hiernaast (beschilderd door Klaas Lageweg) is echt beklad, maar dat was een van de weinige.
Bovendien leverde de wandeling ons nog twee zeer fraaie muurschilderingen op (die komen een andere keer) en kwamen we in delen van Leeuwarden die we anders nooit bezocht zouden hebben.
Hier zie je bijvoorbeeld Karst Leemburg, dat is de enige Leeuwarder winnaar van de Elfstedentocht in 1929. Je ziet een lijster in de Lijsterstraat. Mandela natuurlijk en een ode aan Mondriaan. De laatste is gemaakt door Henk de Vries. Als er geen naam van de maker bij staat, dan is het van Roy Schreuder.
Hierboven zie je eerst De Visser. Dan De Leeuwerik, je raadt het al, in de Leeuwerikstraat. Willy Suskind, gemaakt met Klaas Lageweg. En Nonnen.
Op de meeste kastjes heeft dat wat er op is afgebeeld wel wat te maken met Leeuwarden en/of Friesland.
- Wat de nonnen betreft, hier dicht bij was het Bonifatiusziekenhuis, waar ze werkten.
- En die ene non, dat is zuster Desiree. In 2004 werd dat Bonifatiusziekenhuis gesloten en werd er een foto van haar gemaakt. Die foto schilderde Klaas Lageweg na. Zuster Desiree toen ze bij de ingang van het ziekenhuis de laatste baby zag vertrekken.
- En Suskind bijvoorbeeld was een geliefde (Joodse) leraar Duits in Leeuwarden. Hij vertelde zijn leerlingen dat hij zelfmoord zou plegen als de Nazi's Nederland zouden bezetten. Hij was bang dat zijn gehandicapte zoon voor medische experimenten zou worden gebruikt. Een dag na de Duitse inval werden de dode lichamen van het gezin aangetroffen.
Ik heb er nu dus tien laten zien. En daar laat ik heb bij, bijna. Want er was nog iets toevalligs. Ik zei al dat we door een heel andere buurt liepen dan gewoonlijk. Aan het begin van die route, maakte ik deze foto. Gewoon, omdat ik een mooi huis zag met een intrigerend naambord. Intrigerend omdat koningin Juliana pas in 1909 werd geboren.
Maar goed, helemaal aan het eind van onze route, daar was Juliana weer.
Ha, heel gewoon op een elektriciteitskastje.
Ze heeft altijd haar best gedaan om gewoon te zijn. En dus was dit wel weer heel passend. Toch?
We gingen een dagje naar Leeuwarden. Wat is dat toch een geweldig leuke stad. Meestal komen we er doordat we een van de musea willen bezoeken. Deze keer hadden we niet echt een plan, maar we kwamen toch terecht in museum Het Princessehof. Dat is een keramiekmuseum. Ik had er niets over gelezen of zo, maar ja er langs lopen met de MJK op zak en dan niet even kijken... Uitgesloten.
Nou dat 'even', dat werd heel lang want ik zag een fantastische tentoonstelling. Bouke de Vries (vast van Friese afkomst, maar hij woont in London), verandert scherven in kunstwerken. En eigenlijk heb ik nu alles al gezegd, want dat is het. Scherven verzamelen en er iets nieuws van maken.
Kijk, dit vind ik bijvoorbeeld mooi. Nederland en de koning en koningin.
Homeland in Polychrome (2003)
Als aardewerk stuk ging werd het in de beerput gegooigd en later soms weer opgegraven. Dit is Polychrome, Delfts aardewerk, maar dan in meer kleuren dan alleen blauw.
Voor Majesteit (2024) maakte de kunstenaar gebruik van scherven van Nederlandse klei. De scherven zijn bodemvondsten van Delfts Blauw, Delfts Wit en Polychrome.
Prachtig werk natuurlijk. Maar ik vond het niet eens het mooist. Want wat denk je hiervan?
Een beeldje van een jongetje in klederdracht kreeg de Vries van zijn partner die het kocht op een rommelmarkt in New York. Tijdens een verhuizing brak het. Maar de Vries repareerde het niet . Hij toonde juist de gebeurtenis van het breken. Een van zijn eerste werken.
Of dit:
Hier werd de vorm van het object nagemaakt in glas en de scherven werden er in bewaard als een herinnering aan wat ze geweest zijn samen. 18e-eeuwse tabakspot van Delfts aardewerk.
En dit: een prachtig houtsnijwerk uit de 16e eeuw, maar de hoofden waren allebei weg. De kunstenaar had nog een doos vol porseleinen hoofdjes en die gebruikte hij en laat daardoor culturen en tijden elkaar overlappen.
Deze buste van Neferetiti vond Bouke de Vries in Noord-Afrika tijdens de onderdrukking van Egyptenaren door militairen. Hij maakte vergulde speelgoedsoldaatjes en plaatste die rond haar hoofd.
Ik kan natuurlijk wel bezig blijven. Er was zoveel en zoveel moois. Ik heb mijn ogen uitgekeken en onzettend genoten. Nog eentje dan: Daddy (2009).
Een 19e-eeuws figuur van Chinees aardewerk. De vader van de kunstenaar werd rond zijn vijfentachtigste volledig blind. Zijn wereld stortte in.
Tot slot een grapje. Bij de entree van de eerste zaal:
En nu laat ik dus heel veel niet zien. Moet je zelf maar gaan kijken!
In een van de winkelstraten in mijn woonplaats, een echte winkelstraat, groeit natuurlijk net als overal een en ander gewoon uit zichzelf. Dat heet onkruid. Of een winkelier zet een pot met een plant voor de deur. Zoals je hierboven ziet.
Kort geleden werd hier glasvezel aangelegd. De boel lag open. En of dat nou meteen is gebeurd, dat weet ik niet, maar in ieder geval verschijnen er plotseling kleine geveltuintjes. Echt aangelegd.
Dat vind ik zo leuk.
Ik ben erg benieuwd of het gaat werken. Of de winkeliers er aan zullen denken dat er misschien wel eens wat water op moet. Of mensen het niet als vuilnisbak zullen gaan gebruiken.
Hoe dan ook, een mooi initiatief en ik weet helemaal niet van wie
Inmiddels heb ik ontdekt waar het vandaan komt. Het is een burgerinitiatief van een inwoner en uitgevoerd in samenwerking met het stadsplatform 'Voor een mooie stad' en met de gemeente.
Kijk, de foto van deze gevelsteen komt uit het boek 'Hoornse Gevelstenen en andere Huistekens'. Ik denk dat we dat boek kregen toen we lid werden van Oud Hoorn en ik heb er al vaak iets in opgezocht.
De steen is te vinden op Breed 32 en stelt voor een verkoopster in haar komenijswinkeltje, 'de voorganger van de ons beter bekende kruidenierswinkel'.
Van de term komenijs maakte iemand ooit eens de grap 'Kom en eis waren'. Tja, zou zomaar kunnen, toch?
Maar veel beter lijkt mij de verklaring dat komenij een verbastering is van compagnie. Compagnieswinkels. In die winkels werden door de VOC aangevoerde waren verkocht. Er zijn nog meer verklaringen voor het woord hoor, maar ik vind het prima zo.
Waarom nu ineens dit verhaal? Nou mijn man en ik gingen na een enerverende dag uit eten. En dat deden we in Restaurant Himalaya.
Dat restaurant is gevestigd in het pand van het komenijswinkeltje.
Toen ik nadacht over het feit dat er in eeuwen zo ontzettend veel is veranderd, maar dat het pand en de steen er nog steeds zijn, vond ik het wel bijzonder dat de sfeer van India (Verenigde Oostindische Compagnie) daar eetbaar en voelbaar is. Eerder zat er een Frans restaurant, maar dit is op deze plek mooier vind ik.
We hebben geen aandelen hoor, maar we hebben er erg lekker gegeten.
Deze film (2005),is opnieuw uitgebracht. En omdat ik er mooie herinneringen aan had ging ik gewoon nog een keer kijken.
Het is heel gek, maar mijn mooie herinneringen bleken alleen de herinneringen te zijn aan de muziek.
Die is prachtig, de hele film door, met als hoogtepunt Gabriella's song.
Van de film herinnerde ik me eigenlijk niets. Niet eens de gezichten, ook niet de toch wel dramatische gebeurtenissen.
Alleen Gabriella die haar lied zingt en dat heel erg mooi doet en dat het dan stil blijft tot een iemand gaat klappen.
En heel gek, ik zag wel het vervolg op deze film en daar weet ik de plot nog wel van. Nou ja... aanrader? Nee eigenlijk niet zo zeer. Maar ook niet slecht of zo. Wel heel traag!
De tweede film:
Het is een remake van een eerdere film uit 1989. Die film heb ik niet gezien om de simpele reden dat ik in die jaren geen enkele film zag. Daar had ik het echt te druk voor toen.
De titel herinnerde ik me wel van die eerste film, dat was The War of the Roses. Deze remake had voor hetzelfde geld ook zo kunnen heten, want het gaat over een soort oorlog binnen het huwelijk van de hoofdpersonen Ivy en Theo Rose.
Aanvankelijk hebben die twee een goed en gelukkig huwelijk.
Tevreden met hun twee kinderen en Theo heeft een succescvolle carriere.
Maar dan gaat er iets mis in die carriere, hij wordt ontslagen en vanaf dat moment neemt Ivy de touwtjes in handen. Zij wordt, als kok, succesvol, beroemd en rijk.
Jaloezie speelt een rol, onenigheid over de opvoeding, concurrentie, nog meer zaken die al langer speelden.
Ze groeien uit elkaar en praten daar niet over. Tot het niet langer meer gaat...
Eigenlijk best een naar verhaal, maar er viel ook heel wat te lachen. Door de manier waarop de gesprekken verlopen. Scherp, sarcastisch, humoristisch.
Misschien zou je dit een komedie kunnen noemen, maar dan wel een zwarte.
En afgezien van het verhaal:
Olivia Colman is weer eens zo een actrice waar ik eigenlijk alles van gezien wil hebben. En die Benedict Cumberbatch zo langzamerhand ook. Van die acteurs die hun wenkbrauwen alleen maar hoeven op te trekken en je gelooft het.
Ik ben echt dol op museumwinkels, je vindt er vaak leuke en originele cadeautjes. Dus ik zal een museumwinkel niet snel overslaan bij een bezoek aan een museum.
In het Centraal Museum in Utrecht (ja toch nog even naar Utrecht), is ook een leuke winkel en die is gevestigd in de Middeleeuwse Agnietenkapel.
En daar, in die winkel, zag ik dit:
Ik dacht dat het een muurschildering was, maar dat is het niet. Het is een heel grote foto (7.50x2m).
Een foto gemaakt door het kunstenaarsduo Freudenthal/Verhagen. In 2015, in opdracht van het Centraal Museum.
Prachtig uitkomend, daar hoog in de winkel.
Aanvankelijk wist niemand van de winkel precies wat het was toen ik er naar vroeg, maar ze deden, (zoals museummensen dat altijd doen), hun best en uiteindelijk kreeg ik toch de informatie die ik zocht te horen.
Het museum is dus gevestigd in het voormalige Agnietenklooster. De Agnieten waren nonnen en danken hun naam aan de Heilige Agnes.
Enfin, daar hoort natuurlijk een verhaal bij:
Toen die Agnes dertien was (en leefde in Rome), wilde ze maagd blijven en beloofde trouw aan God. Ze werd ten huwelijk gevraagd en toen ze weigerde te trouwen werd ze ter dood veroordeeld. De wet stond het doden van een maagd niet toe en daarom werd ze poedelnaakt naar een bordeel gesleept.
Ze bad tot God en volgens de legende ging haar haar toen zo groeien dat het haar naakte lichaam kon bedekken.
Mannen die haar probeerden te verkrachten werden op slag blind.
Toen werd ze op een brandstapel gezet, maar het hout vatte geen vlam.
Uiteindelijk werd ze met een scherp voorwerp gedood.
Sindsdien is Agnes de beschermheilige van jonge meisjes en maagden, van verloofde paren en van slachtoffers van verkrachting.
Wat de foto betreft, daar heeft een model voor geposeerd en het lijkt wel of de baret een aureool is. Dat vind ik mooi.
