Thuis in de 17e eeuw

 

Voor deze tentoonstelling gingen we naar het Rijksmuseum, Amsterdam. Ik had me er op verheugd, maar het viel een klein beetje tegen. 

Ik zag geen nieuwe of bijzondere dingen en kreeg ook geen andere inzichten over het leven in de 17e eeuw. De opstelling vond ik ook niet heel mooi.  

Er was wel een goeie audiotour, met Daan Schuurmans en Bracha van Doesburg. Die twee maakten het voor mij beter. Ik vond het raar dat je voor die audiotour 6,50 moest betalen, terwijl je hem gratis kunt volgen op je eigen telefoon. 

Nou ja, maar goed, je ziet natuurlijk toch dingen die je aanspreken. Bijvoorbeeld dit portret: 

Prachtig vond ik het, ook door het bijbehorende verhaal. 

Dit is namelijk een portret van Eva Wtewael, geschilderd door haar vader Joachim Wtewael. Ze werd geportretteerd met een naaikussen en een kantwerkje. Naast haar de opengeslagen bijbel. 

Geportretteerd alsof ze klaar was voor een huwelijk. Dat is er niet van gekomen, Eva (1607-1635) stierf voor het zover was.

Onder het tafelkleed zie je nog de tafelpoot. En die tafel... die is er nog steeds en stond in de zaal. 

Dit vond ik ook leuk. Jan Steen schilderde in 1654 een portret van dit bakkersechtpaar. Het zijn Arent Oostwaard en Catharina Keizerswaard. Het portret hing in hun keuken in Leiden en zij runden samen hun bedrijf. Arent bakte en Catharina 'deed' de winkel. 

En ik zag een kerfstok. Ik wist wat het was maar zag er nooit een. Het is een houten lat die in de lengte doormidden werd gespleten. Klant en winkelier kregen allebei een helft. Bij aankoop werd er dwars door beide helften een kerf gemaakt. Een manier om betalingen te innen en vast te leggen. Deze klant, had heel wat op haar kerfstok. 

Tenslotte nog twee foto's. Op de eerste zie je een deel van het poppenhuis van Petronella Dunois. Daar naast een werkstuk van Steef de Jong, tonende het totale bezit van ene Thomas Hendriks. Als vastgelegd door  de Stadsarmenkamer in Zolle in 1673. 

Precies even groot als het poppenhuis van (de rijke) Petronella en ook dezelfde kast met openslaande deuren, maar dan van karton.  

Waarmee werd aangetoond dat het zeker niet overal goud was wat er blonk in die tijd.

Onze kleindochters vonden de tentoonstelling wel heel mooi en nu ik onze foto's terug zie, vond ik toch ook wel een aantal bijzondere dingen. Dat poppenhuis alleen al.

Nog te zien tm 11 januari

In mijn ogen draag ik wolken

Dus hier is mijn nummer 1 van 2025. 

Ik vond de titel al meteen zo mooi, ondanks dat ik hem nog niet helemaal begreep. 

Daarna zag ik het omslag:

Zelfde verhaal:  een zeer fraai omslag vond ik, maar wat er de bedoeling van was wist ik nog niet. 

Nu, ruim vijfhonderd bladzijden later, begrijp ik allebei. 

Wat een prachtig boek. Echt heel mooi. 

Het boek is het moetje van onze boekenclub en dat was zeer terecht dus. 

Het is geschreven door Forugh Karimi en over haar heb ik het al eerder gehad toen ik een ander boek van haar las en er hier wat over vertelde. Klik

Dit is de schrijfster. Je zou kunnen zeggen een vrouw met een heel bijzonder verhaal. 

En ook deze keer was ik weer erg onder de indruk van de gebeurtenissen in Afghanistan. En hier. 

Ik heb door deze twee boeken meer geleerd over onze eigentijdse geschiedenis dan televisiebeelden en kranten me hebben kunnen bijbrengen. Dat alleen al. 

Dit verhaal is niet autobiografisch, maar Karimi heeft wel haar ervaringer er in verwerkt. Het lijkt me dat dat ook bijna niet anders kán!

Het verhaal. 

Widá is vijftien als ze, min of meer in opdracht van haar moeder en stiefvader, moet vluchten uit Afghanistan. Ze komt in Nederland terecht en pakt haar leven daar heel goed op. 

Jaren later gaat ze, met een vriendin die wil schrijven over Afghanistan, naar Athene. Tijdens die reis blikt ze terug op haar leven in Afghanistan

Daar, in Kabul,  heeft ze alles en iedereen achter moeten laten, alles wat ze lief had. Iedereen die ze liefhad. 

Ook haar nichtje Missomá dat ze als een zusje beschouwde. Haar taal, haar muziek, haar herinneringen.

Ze heeft het allemaal min of meer uitgeschakeld, kunnen uitschakelen, willen uitschakelen. Maar als ze iets hoort over dat nichtje is alles weer terug. 

En dan moet dat verhaal afgerond worden. Want echt uitschakelen lukte misschien voor een heel aantal jaren, maar tenslotte toch niet. 

Het verhaal springt steeds heen en weer tussen de jaren negentig in Kabul en 2023. Dat was in het begin voor mij best lastig schakelen, ook vanwege de vele namen van haar familie, van de mensen toen. 

Ik had dit boek niet als luisterboek kunnen doen. Ik moest vaak even terug naar de namenlijst en soms ook naar de vertaling van sommige woorden. 

Maar vergeleken bij dat wat er gebeurd is daar, toen, was dat een kleine moeite. 

Mijn lijstjes

B0EKENLIJST

Vierenvijftig boeken las ik dit jaar. Dat was niet mijn doel of zo, helemaal niet. Het is gewoon zo gegaan. Ik vind het wel veel, maar dat is dan weer omdat ik heel wat boeken als luisterboek heb gehoord. Dat is vaak fijn, maar het gaat langzaam. In een papieren boek kun je makkelijke eens even wat overslaan. Ik lees bijv. een natuurbeschrijving heel oppervlakkig en sla wel eens een stukje over. Dat werkt bij een luisterboek niet zo. Het kost gewoon meer tijd, dus daarom vind ik het veel.

Ik maak een toptien van 2025, gewoon, omdat ik dat leuk vind. Dit is 'm:

• 1. In mijn ogen draag ik wolken -Forugh Karimi
• 2. Het geschenk - Gaea Schoeters
• 3. Het eiland van de verdwenen bomen -  Elif Shafak
• 4. Narcis - Judith Fanto
• 5. Viktor - Judith Fanto
• 6. Zachtop lachen  -  Malou Holshuysen
• 7. Paris - Bert Wagendorp
• 8. De laatste Libelle - Kim Michele    Richardson
• 9. De vrouw in de bontjas - Elsa Triolet
• 10. Celine - Pieter Waterdrinker
• 11. Rimpeling - Bibi Dumon Tak
• 12. Je bent prachtig - Ann Napolitano

Huh? Dat zijn er toch twaalf? Ja dat klopt, ik kon niet kiezen. En eigenlijk zijn ze onderling verwisselbaar. Niet de boeken, maar de rangorde.  Over tien van deze boeken heb ik wat geschreven. Over twee niet, dat komt nog want die heb ik nog maar net uit. 

FILMLIJST

Een lijstje van films. Ik zag er zesentwintig. 

Een toptien maak ik niet. Er waren genoeg mooie, leuke, lieve en stomme, lange, leerzame, ontroerende, geestige en  irritante films. 

Twee sprongen er echt uit. Positief bedoel ik. 

Dat zijn The Pinguin lessons en The life of Chuck. 

WANDELLIJST

En dan is er nog een ander lijstje. 

Dat is het lijstje met mijn gelopen kilometers. Ik ben supertevreden, want op dit punt had ik wél een doel. Dat is voor mij noodzakelijk, anders loop ik helemaal niet. 

Ik heb dit jaar vijfentwintighonderd kilometer gelopen. En daar ben ik trots op. Echt trots, want mijn hobby is het niet. 

Tijdliedje

 

'Dat het nooit was afgelopen

dat het weer begon'

Ik wens iedereen die hier leest of wel eens kijkt een nieuw begin en een heel gezond, gelukkig en liefdevol nieuw jaar. 

Het liedje is van Jos van Hest en ik haalde het uit het boek 'Eén gedicht is nooit genoeg'. De illustratie is van J. Bronkhorst. 

Het Geschenk

 

Dit boek dus, daar had ik het over. En ik zei al: het is echt een heel bijzonder boek! Geestig, verrassend . 

Het verhaal begint met een Duitse politicus, die 's morgens vroeg, in Berlijn, tevreden naar huis loopt en een selfie maakt met op de achtergrond de koepel van de Rijksdag. Hij denkt dat hij de volgende bondskanselier gaat worden.

Dan een ander beeld, zelfde tijd. Twee daklozen zitten en liggen aan de oever van de Spree. 

Eentje wordt wakker, zoekt naar zijn sigaretten en ziet... een olifant in de Spree. Een badderende olifant. Hij gelooft zijn ogen niet. 

Hij zegt het tegen zijn buurman, maar die denkt dat hij teveel gedronken heeft en reageert verder niet. 

En dan ziet hij er nog een, nóg een olifant. Een bul en ze spelen samen. 

Dit alles zo beschreven dat ik het voor me zie, echt voor me zie.

Langzamerhand wordt duidelijk dat het hier niet om één olifant gaat en dat het ook niks met AI te maken heeft. Het is echt waar en bovendien: het blijft niet bij twee. 

Er zijn twintigduizend olifanten in Berlijn. Twintigduizend. Ze zijn een geschenk van de president van Botswana. Hoe ze er gekomen zijn is mij niet duidelijk trouwens, maar wel waarom ze er zijn. 

Dat blijkt namelijk uit een telefoongesprek tussen de kanselier en die president. Het is een reactie op de strenge wetten die in Duitsland zijn aangenomen over het beperken van de jacht op olifanten. Om de olifanten in Botswana te beschermen. 

Ha, de president prijst sarcastisch de Duitse beslissingen over die bescherming,  maar laat fijntjes weten dat het toch wel heel lastig is voor de bewoners, de boeren van zijn land. De olifanten eten hun akkers kaal, mensen hebben honger en er zijn ook geen inkomsten meer van trofeejagers. En de boeren mogen en kunnen niks door die wetten. 

En dus Duitsers, ga er zelf maar aan staan. Ervaar maar eens hoe het is met zoveel olifanten die zoveel overlast veroorzaken. 

En dan moet er van alles bedacht en verzonnen worden. De politieke achtergrond is dat de kanselier wil aanblijven en dat zijn politieke tegenstanders er een slaatje uit willen slaan. Er worden maatregelen genomen. Hoe dat dan gaat, hoe er mensen worden aangesteld, hoe er...

Maar dat moet je zelf maar lezen. 

Ik vond het een absolute aanrader!

Lijstjes en lijsten

Al tijden geleden gaf Marion mij een artikel uit de vpro gids. 

Een artikel dat ging over twee mensen die  hun vrije tijd gebruiken door lijstjes met allerlei doelen af te vinken. 

Zo bezochten zij bijvoorbeeld alle 72 vuurtorens, alle  9 Hanzesteden, alle130 vestingsteden, alle 67 dierentuinen enz. enz. Ze wilden overnachten in alle provinciehoofdsteden en eten in alle 265 McDonalds. En dit waren alleen nog maar de afgewerkte lijstjes. 

De mensen uit dit artikel hebben allebei een baan en doen het in het weekend. Zoveel mogelijk dingen kunnen afvinken. 

Ik vond het erg leuk om te lezen. Het is een fanatiek stel, maar niet zo dat ze er niet van genieten. Dat doen ze wel en volop. 

Waaarom dit verhaal? Omdat ik het herken en het in zekere zin zelf ook doe. Wij wilden alle elf fonteinen in de Friese elf steden zien. En wij deden ook alle Hanzesteden. Dat wil zeggen we hebben er een aantal bezocht en echt ook  om die reden, om ze gezien te hebben. Maar niet fanatiek en zeker niet zoveel. 

Andere lijsten: ik hang van lijstjes aan elkaar op het gebied van dingen die ik moet doen en dingen die ik moet onthouden.

En een derde soort, dat zijn de lijsten die in deze tijd van het jaar in kranten verschijnen. de beste  boeken, films enz. van 2025

Dit hierboven, dat waren de lijsten van het Parool. 

De beste series, films, boeken, beeldende kunst, theater en muziek van dit jaar. Als er zo'n lijst verschijnt ga ik altijd kijken, vergelijken. Vind ik leuk. 

Hahaha, ik had deze keer niet veel te vergelijken, want: 

niets gehoord op het gebied van muziek, geen theater gezien, vrij veel films gezien, maar niet een van de toptienfilm  en wel series gezien, maar niet die series die zij noemen. 

Ik hou tegenwoordig precies bij wat ik gelezen heb en dat waren dit jaar vierenvijftig boeken. Dus boeken dan maar:

Het Parool had een toptien van fictie, een toptien van non-fictie en en topdrie van kinderboeken. 

Drieëntwintig boeken dus en ik las of luisterde er twee. 

Op het kinderboek 'Krekel' van Annet Schaap had ik me verheugd, maar het viel me tegen. Het zou zeker niet in mijn top drie komen. 

Het andere boek, 'Het Geschenk' van Gaea Schoeters, zetten zij van het Parool op vijf. Bij mij zou het denk ik op twee komen. Een heel bijzonder boek.

Beeldende kunst, tentoonstellingen. Ook op dat gebied zag ik best veel, maar slechts twee overeenkomsten. 

In de krant op tien en bij mij op een: 'Kiefer, Anselm Kiefer', in het Stedelijk Museum Amsterdam. Niet meer te zien trouwens. 

En op drie in de krant de tentoonstelling 'Thuis in de 17e eeuw'. Die zag ik ook, maar die zou mijn toptien niet halen.

Het Parool, of eigenlijk de recensenten van de krant  en ik... wij hadden dus slechts vier overeenkomsten. Is dat erg? 

Wel nee, natuurlijk niet. Ik heb een paar boeken en films genoteerd en dat was het.

Direct na al deze tops met korte beschrijvingen, echt op de volgende pagina, een ingezonden stuk met een opvallende titel: Stop toch eens met die eindejaarslijstjes.

Dat vind ik dan weer erg grappig. 

Er was dus maar een boek waar we het over eens waren. En over dát boek zal ik een dezer dagen zeker wat vertellen. 

Murals in Haarlem

 

Je zou toch bijna denken dat je hier, in de Kruisstraat in Haarlem, kijkt naar een 17e eeuws pand. Ik dacht het wel in elk geval. 

Maar het is een gebouw uit 1931, ontworpen in Renaissancestijl. Het was eerst een apotheek. Enige tijd geleden stond het te koop voor anderhalfmiljoen. Het is verkocht! 

Ik zette het op de foto vanwege de murals natuurlijk. Maar bij nader inzien vond ik de gevelstenen en de teksten leuker. Nou ja dat zijn uiteindelijk ook een soort murals, lijkt me.

Deze tekst is niet helemaal leesbaar meer, er horen nog een paar woorden voor. Maar wat hier wel is te lezen:

Wijsheijt, Macht en Rijckheijt groot is ongespaert als comt de doot. 

Helemaal niet gek, toch? Misschien een mooie overweging, zo aan het eind van het jaar? 

Boven deze tekst zit nog een gevelsteen. Eentje met paarden die een kar een brug op trekken. Een zwaar werk. En daarboven ook nog een tekst. Je ziet het niet goed op de foto, maar er staat:

Beghinnen can ick, volherden will ick, volbringchen sal ick.  

Het is allemaal heel toevallig, maar deze heeft toch ook echt te maken met de goede voornemens die de meeste mensen maken in deze tijd. 

Lijkt mij! 

De geschilderde murals zullen ongetwijfeld op Frans Hals slaan. Jammer dat de kladderaars er weer niet van af konden blijven.

Het Huis met de Hoofden

Het werk van Hendrick de Keyser wil ik zo veel mogelijk gezien hebben. Ik heb genoteerd wat hij allemaal heeft ontworpen en als ik ergens in de buurt ben wil ik het zien. 

Zo heb je in Amsterdam 'Het Huis met de Hoofden'. Ik wilde het huis graag in zijn geheel op de foto zetten want het is echt prachtig, maar dat lukte me niet. Dus dit is een kaart die ik er kocht. Een oude kaart, want het ziet er nu iets anders uit omdat er nu iets anders is gevestigd. 

Maar het gáát me nu even om die hoofden.  Het huis met de hoofden, zes hoofden Dat klinkt een beetje alsof zich daar iets spannends heeft afgespeeld en dat is ook zo. 

Het verhaal gaat dat in dat huis op de Keizersgracht een rijke familie woonde. Op een avond waren de familieleden allemaal uit en was het dienstmeisje helemaal alleen thuis in dat grote huis. 

Ze zat in de keuken en breide een kous, maar schrok heel erg toen ze allerlei geluiden hoorde vanuit de kelder. In die kelder zat een luik waardoor je rechtstreeks in de keuken zou kunnen komen. 

Het dienstmeisje ging voorzichtig luisteren en  hoorde een aantal mannen die de kelder waren binnengedrongen een plan maken. Ze zouden een voor een door het luik klimmen. En dan op zoek gaan naar goud en zilver.  

Het dienstmeisje pakte een mes en ging in de keuken voor het luik staan. Toen een van de rovers zijn hoofd door het luik stak, sneed ze dat hoofd er af. Vervolgens trok ze snel het lichaam door het luik en gooide het opzij.  

Toen de tweede rover vroeg: 'Ben je er?', zei ze met een verdraaide en zware stem ja. 

Ook de tweede rover stak zijn hoofd door het luik en onderging hetzelfde lot. Enzovoorts. 

Tot er niemand meer kwam en het dienstmeisje verder ging met dat wat ze aan het doen was. De familie was haar bij thuiskomst erg dankbaar.

En die zes hoofden, die zouden verwijzen naar die zes rovers! 

Wat ik zei: het is een verhaal. In werkelijkheid zijn het de hoofden van zes goden. En die waren te identificeren door de attributen op hun hoofd. Zo heeft Bacchus een krans van wijnranken en Apollo een laurierkrans.

Tegenwoordig is de Embassy of the Free Mind gevestigd in het huis. Dat is een museum en een heel bijzondere bibliotheek, klik   

Nou dat had Hendrick de Keyser ook niet kunnen denken toen hij het huis ontwierp en zijn zoon Pieter de Keyser die het huis na de dood van zijn vader misschien afmaakte , ook niet. 

Gelukkig kun je nog steeds in het huis rondkijken, mooi.

En nu vergeet ik nog de achterkant. Die is misschien anders dan je zou verwachten als je de voorgevel ziet.

Frankey, Street Art Frankey

Toen we deze keer langs de Stadsschouwburg liepen, in Amsterdam, herinnerde ik me ineens dat Frankey hier ook een kunstwerk heeft gemaakt. Speuren dus. En echt speuren, want er stond,  heel toevallig,  op zo'n bewegend bord:

Nou, ik kan je verzeren dat die tekst niet klopt. Het lukte ons aanvankelijk heel goed om het niet te zien. Maar ja, opgeven is geen optie, ik stond al op het punt om binnen eens te gaan informeren. Dat doe ik wel eens vaker en soms is het werk wegens beschadiging weggehaald. Maar toen zagen we het toch:

Ik vind deze ook weer zo leuk, gewoon een loge OP de Stadsschouwburg. Hoe verzin je het hè. 

En om even aan te geven dat het best een ingewikkeld gebouw is om zo'n klein kunstwerkje op de muur te maken en voor mij om te ontdekken, laat ik deze foto zien. 

Het is er eentje van Wikipedia, ik vergat gewoon een foto van het hele gebouw te maken. 

Het gebouw is uit 1894.  

En dan nog iets dat ik al speurend op die muren zag, een plaquette

Heel gek, er stond geen naam bij, maar die heb ik natuurlijk wel gevonden: Samuel Coster. 

Misschien kan Frankey daar nog eens iets aan toevoegen... 

Met de Museumclub op pad.

Met de Museumclub gingen we naar Museum Het Schip voor deze tentoonstelling.

Dat zijn gezellige dagen, deze keer ook.

Het is bovendien toch wel heel mooi om te merken dat er meer en meer aandacht komt voor vrouwen in de kunst. 

Jo Koster, Coba Ritsema, Lizzie Ansingh...

Het heeft even geduurd, een jaartje of duizend, maar de belangstelling is er echt! 

Enfin, we bezochten met de club  Ongekend talent, Vrouwen van de Amsterdamse school. 

Ongekend talent is zeer juist, want ik kende de meeste vrouwen niet en zag ook niet eerder werk van ze. 

Margaret Kropholler, architect... wel eens van gehoord? Misschien van haar man (dankzij Ferrara!), maar van haar? Louise Beijerman, beeldhouwer? Tine Baan, grafisch ontwerper, Louise Halpern, keramist? Ik kende ze niet. 

En nu wel. Ik heb gezien dat ze prachtig werk maakten. Maar ja, mijn belangstelling gaat vooral uit naar die vrouwen en niet zo zeer naar hun disciplines. Ik ben meer van de schilderkunst.

In het museum start ieder uur een rondleiding. Je gaat dan onder leiding van een gids eerst in de tuin kijken waar een krotwoning is nagebouwd.  

Daarna loop je, buitenom,  kijk je naar het Schip en vertelt de gids heel wat over de stijlkenmerken van de school. 

Vervogens mag je in het Postkantoor kijken. Compleet bewaard gebleven

Tenslotte ga je in een museumwoning kijken, gebouwd en ingericht volgens de principes van de Amsterdamse school. Met zoveel details...

Ik had de rondleiding al eerder gedaan, maar dat vind ik nooit erg. De meeste dingen kun je echt wel twee keer zien. En trouwens deze keer was echt anders. Toen was de krotwoning er nog niet en in het Postkantoor mocht je nu overal kijken, ook achter de balie. We troffen een zeer enthousiaste en duidelijke gids. Gewoon een goeie, dat scheelt ook wel eens natuurlijk.